Dom – droga istnienia
Wystawa problemowa
7. Triennale Sztuki Sacrum
6 listopada 2009 – 14 lutego 2010 - Sala Śląska, Poplenerowa, Antresola, Gobelinowa
Wystawa realizowana ze środków Unii Europejskiej z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2007 – 2013; Programów Operacyjnych Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Urzędu Miasta Częstochowy.
Wystawa przygotowana we współpracy z Instytutem Sztuki PAN w Warszawie. Jej scenariusz powstał na podstawie książki Danuty i Zbigniewa Benedyktowiczów Dom w tradycji ludowej oraz projektu antropologicznego Dom – droga istnienia. Na wystawie prezentowane są dzieła sztuki współczesnej, prace ponad stu artystów różnych pokoleń: obrazy m.in. Olgi Boznańskiej, Jacka Malczewskiego, Zbysława Maciejewskiego, Zbyluta Grzywacza, Andrzeja Okińczyca, Magdaleny Moskwy, Kiejstuta Bereźnickiego, Jerzego Mierzejewskiego; rzeźby i instalacje m.in. Jana Kucza, Leszka Knaflewskiego, Julity Wójcik, Karola Wieczorka; videoprojekcje Zorki Wollny, Małgorzaty Kaczmarek – ze zbiorów muzealnych i z kolekcji prywatnych oraz udostępnione przez artystów.
Wybór i zestawienie dzieł mają odrębną wartość znaczeniową – dzieła sztuki, zachowując swoje oddziaływanie estetyczne wchodzą jednocześnie we wzajemny dialog, uzupełniają się, współtworzą wrażenia widza. Widz prowadzony jest przez wystawę trzema wątkami tematycznymi, wybranymi
z książki Benedyktowiczów.
W Sali Śląskiej na parterze galerii zgromadzone zostały prace wokół wątku dom – człowiek. To ludzka przestrzeń intymna — miejsce przeżywania życia, myśli i doświadczeń, obcowania z przedmiotami i z ludźmi. Na obrazach pojawiają się motywy stołu, przedmiotów kuchennych, odpoczynku, prywatnych zachowań, na które możemy sobie pozwolić tylko w domu. Zagęszczenie prezentowanych prac jest w pewnym sensie odtwarzaniem zagęszczonych przedmiotami i przeżyciami naszych przestrzeni domowych.
Podobnie jest w kolejnej Sali - Poplenerowej, gdzie pokazywany jest wątek dom - świat. Obrazy, rzeźby, grafiki i instalacje pokazują domy, z których każdy ma swoją historię, składające się na obraz otaczającego nas świata, domy widziane wokół, widoki z okna, przejścia i pejzaże. Z domu - świata wyodrębniony został wątek pracowni artysty. Prace Jerzego Mierzejewskiego, Jacka Sienickiego, Kiejstuta Bereźnickiego, Zbigniewa Sprychy, Zbysława Maciejewskiego, Andrzeja Okińczyca, Marka Przybyła tworzą obraz domowego świata osobnego, którego istotą jest tworzenie.
Sala Gobelinowa, na piętrze, to miejsce prezentacji wątku dom - świątynia. Wchodzenie po schodach prowadzących do sali, zwieńczonych fotografią wielkoformatową Stanisława Barańskiego z nowojorskim wysokościowcem daje widzowi wrażenie wstępowania w inną, mniej powszednią rzeczywistość, właśnie świątynną. Oprócz fotografii Barańskiego motyw „do nieba” pojawia się w grafikach Jacka Gaja i Grzegorza Keczmerskiego, rysunku Andrzeja Wróblewskiego, obrazach Magdaleny Jesionek, Mirka Sikorskiego i Tadeusza Boruty. Dom - świątynia to miejsce, w którym odbywają się rytuały życia - narodziny, śmierć, miłość , jak w pracach Magdaleny Moskwy, Marty Deskur, Jana Lebensteina, Piotra Biesa. Dom - świątynia jako dom modlitwy, ze świętymi obrazami na ścianach jak w fotografiach Zofii Rydet, dom wieczerzy jak u Andrzeja Zwierzchowskiego, dom masoński (Vasina), dom żydowski (Markowicz, Muszka). Wreszcie dom - „Pokój wyobraźni” - rekonstrukcja scenografii do spektaklu „Wielopole, Wielopole” Tadeusza Kantora.
Wystawie towarzyszy katalog z reprodukcjami prac z wystawy, wznowieniem książki „Dom w tradycji ludowej” oraz tekstami wprowadzającymi - więcej...
