Lidia Minticz – Skarżyńska i Jerzy Skarżyński
Kostiumy i projekty scenograficzne
4 lutego – 4 marca 2012 - Sale Antresola, Gobelinowa
Wernisaż wystawy – 3 lutego, godz. 18.00
Miejska Galeria Sztuki w Częstochowie prezentowała już cześć dorobku artystycznego Skarżyńskich – w 2008 roku, na wystawie problemowej Kino – sztuka. Mise-en-scene poświęconej sztuce inscenizacji teatralnej i filmowej. Teraz, w kolejnej odsłonie pokazujemy projekty scenograficzne tej niezwykłej pary artystów przygotowane dla krakowskich teatrów.
„Pracowali na cztery ręce i dwie głowy, nawet mówili jednocześnie, wchodząc sobie w słowo. Wszystkie spektakle podpisywali wspólnie, trudno nawet powiedzieć, kto rysował projekty – zwykle zresztą bardzo starannie i precyzyjnie wykonane, same w sobie będące dziełami sztuki. „Najważniejsze było wymyśleć, a to, kto ostatecznie rysował, nie miało już znaczenia. Nasza praca polegała na dobrym porozumieniu. Ja jestem w mojej twórczości cierpki, czasem złośliwy, Lidia była bardzo liryczna i wprowadzała nurt poezji, pewną prostotę, wrażliwość”.*
Lidia studiowała malarstwo w krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych, architekturę na Politechnice Krakowskiej i była słuchaczem Instytutu Filmowego w Krakowie. Jerzy podczas okupacji uczył się w Kunstgewerbeschule, po wojnie zaczął studiować anglistykę, architekturę na Politechnice Krakowskiej ( 1947 – 48), równocześnie uczęszczał na wykłady do Akademii Sztuk Pięknych i był słuchaczem Warsztatu Filmowego Młodych. Jako współtwórca 2.Grupy Krakowskiej (1957) aktywnie uczestniczył w jej wystawach, prezentując obrazy i rysunki. Był twórcą komiksów (Janosik, 1972) i ilustratorem. Od 1970 roku Skarżyńscy wykładali scenografię w krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych.
Zawodu scenografa uczyli się w krakowskim Teatrze Lalki „Groteska” (1948 – 1958). Jerzy projektował i wykonywał dekoracje sceny, Lidia - maski i lalki.
W 1958 roku podjęli stałą, trwającą ponad trzydzieści lat współpracę z Narodowym Starym Teatrem w Krakowie. Współpracowali z wybitnymi reżyserami: Lidią Zamkow, Jerzym Jarodzkim, Konradem Swinarskim, Zygmuntem Hübnerem, Andrzejem Wajdą, Bogdanem Hussakowskim. Pracowali też dla innych krakowskich teatrów: Bagatela, Teatru im. Juliusza Słowackiego, teatrów warszawskich, teatrów we Wrocławiu, Opolu, Gdańsku. Skarżyńscy zajmowali się również scenografią filmową. Pierwsze scenografie do filmów Wojciecha Hasa Jerzy Skarżyński zrealizował sam: Wspólny pokój, Rozstanie, Złoto, kolejne, wspólnie z Lidią: Rękopis znaleziony w Saragossie, Szyfry, Lalka, Sanatorium pod Klepsydrą . W 1961 roku zaprojektowali scenografie i kostiumy do filmu Historia żółtej ciżemki w reżyserii Sylwestra Chęcińskiego, a w 1963 roku do Zacnych grzechów w reżyserii Mieczysława Waśkowskiego. Wykorzystując różne konwencje sceniczne stworzyli ponad 170 scenografii teatralnych, telewizyjnych i filmowych. Nie lubili dosłowności, ich projekty zawsze znajdowały na przecięciu świata realnego i nierealności. Przekraczali stereotypowe myślenie o roli scenografii w teatrze i filmie, do maksimum otwierając pola wyobraźni widzów i aktorów.
*Cytat z książki Katarzyny Filimoniuk „Jerzy Skarżyński. Chwile z życia malarza i scenografa”, Wydawnictwo Bosz, 2004
Na wystawie można zobaczyć 165 projektów kostiumów i projektów dekoracji sceny oraz 26 kostiumów z następujących spektakli:
• Narodowy Stary Teatr im. Heleny Modrzejewskiej w Krakowie:
Albert Camus, Kaligula, reżyseria: Lidia Zamkow-Słomczyńska, 1963 rok
Stanisław H. Lubomirski, Don Alvares albo niesforna w miłości kompanija,
reżyseria: Zygmunt Hübner, 1964 rok
William Szekspir, Poskromienie złośnicy, reżyseria: Zygmunt Hübner, 1969 rok
Jarosław M. Rymkiewicz, Król Mięsopust, reżyseria: Bogdan Hussakowski , 1970 rok
Stanisław Mrożek, Na czworakach, reżyseria: Jerzy Kreczmar, 1972 rok
Franz Kafka, Proces, reżyseria: Jerzy Jarocki, 1973 rok
Samuel Beckett, Czekając na Godota, reżyseria: Romana Próchnicka, 1978 rok
William Szekspir, Aktorzy Teatru Starego w scenach i monologach z "Hamleta",
reżyseria: Andrzej Wajda, 1981 rok
William Szekspir, Tragiczna historia Hamleta księcia Danii, reżyseria: Andrzej Wajda, 1981r
Ajschylos, Oresteja, reżyseria: Zygmunt Hübner, 1982 rok
Stanisław I. Witkiewicz, Gyubal Wahazar, czyli na przełęczach bezsensu,
reżyseria: Romana Próchnicka, 1985 rok
• Teatr im. Juliusza Słowackiego w Krakowie:
William Szekspir, Wesołe kobiety z Windsoru, reżyseria: Janusz Warnecki, 1962 rok
Michał Bałucki, Dom otwarty, reżyseria: Bronisław Dąbrowski, 1966 rok
Stanisław Wyspiański, Wesele, reżyseria: Lidia Zamkow, 1968 rok
Jean Racine, Brytanik, reżyseria: Irena Wollen, 1979 rok
• Teatr Muzyczny : Opera i Operetka w Krakowie:
Wolfgang Amadeusz Mozart, Cosi fan tutte, reżyseria: Zofia Więcławówna, 1965 rok
• Teatr Bagatela im. Tadeusza Boya- Żeleńskiego w Krakowie:
Grigorij Gorin, Dyl Sowizdrzał, reżyseria: Tadeusz Ryłko, 1980 rok
• Opera w Hamburgu:
Krzysztof Penderecki, Diabły z Loudun, reżyseria Konrad Swinarski, 1969 rok
Dopełnieniem wystawy jest 85 mistrzowskich fotografii autorstwa Wojciecha Plewińskiego z wyżej wymienionych spektakli zrealizowanych w Starym Teatrze i Teatrze im. Juliusza Słowackiego w Krakowie.
Projekty, kostiumy i fotografie ze zbiorów:
Aliny Skarżyńskiej
Narodowego Starego Teatru im. Heleny Modrzejewskiej w Krakowie
Teatru im. Juliusza Słowackiego w Krakowie
Muzeum Historycznego Miasta Krakowa
Muzeum Śląskiego w Katowicach. Centrum Scenografii Polskiej
Scenariusz i organizacja wystawy: Barbara Szyc
Aranżacja wystawy: Barbara Szyc, Tomasz Man
Dokumentacja fotograficzna wystawy :
fot. B. Szyc
Relacja fotograficzna z wernisażu:
fot. P. Łebek